gałka muszkatołowa

• Gałka muszkatołowa to środkowa część pestki owocu muszkatołowca korzennego, wiecznie zielonego drzewa pochodzącego z Wysp Korzennych (wyspy Molucca). Gałka muszkatołowa najczęściej jest używana jako przyprawa w kuchni, jednak ze względu na swoje właściwości lecznicze znalazła zastosowanie także w medycynie naturalnej. Muszkatołowciec korzenny oprócz gałki muszkatołowej dostarcza także innej przyprawy - tzw. kwiatu muszkatołowego (Macis). Jest to osnówka pestki - jasnoczerwona osłonka, przypominająca sieć, którą wykorzystuje się w kuchni po wysuszeniu. Jednak największym zainteresowaniem cieszy się gałka muszkatołowa, nie tylko ze względu na walory kulinarne i prozdrowotne działanie, lecz także z powodu zawartości substancji psychoaktywnej o nazwie mirystycyna.

• Silny zapach i gorzko-korzenny smak gałka muszkatołowa zawdzięcza olejkowi. Jego głównym składnikiem jest mirystycyna, która wykazuje właściwości halucynogenne, ale może je ona wywołać tylko po spożyciu dużych jej dawek. W małych ilościach gałka muszkatołowa ma właściwości lecznicze.

• W 100 g suchych sproszkowanych owoców znajduje się 1050 mg mirystycyny, natomiast w olejku muszkatołowym jej zawartość wynosi około 4%. Dawka halucynogenna wynosi 60-315 mg (6-30 g sproszkowanych gałek). Objawy działania mirystycyny pojawiają się 3-6 godzin po spożyciu i ustępują po upływie 24 godzin. Wywołuje ona niepokój, zaburzenia orientacji w czasie i przestrzeni, oderwanie od rzeczywistości i sny na jawie, uczucie unoszenia się w powietrzu, złudzenia i omamy wzrokowe. W dużych stężeniach może być bardzo groźna dla zdrowia, ponieważ wywołuje raka wątroby. Jednak kulinarne użycie gałki muszkatołowej nie powinno wywołać opisanych efektów. Warto wiedzieć, że mirystycyna jest także składnikiem olejku z nasion niektórych odmian pietruszki.

• Gałka muszkatołowa wzmaga wydzielanie soku żołądkowego, dzięki czemu poprawia trawienie. Poza tym działa wiatropędnie. Może też zapobiec zakrzepom - składniki gałki muszkatołowej hamują agregację (zlepianie się) płytek krwi, a co za tym idzie - zapobiegają zakrzepom. Działanie to jest porównywalne z indometacyną - lekiem z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), który pełni tę samą funkcję.

• W kuchni zastosowanie znalazła nie tylko gałka muszkatołowa, lecz także kwiat muszkatołowy, który jest bardziej pikantny niż gałka. Zarówno gałkę muszkatołową, jak i „macis” stosuje się po rozdrobnieniu jako przyprawę aromatyczną, choć w kuchni europejskiej kwiat muszkatołowy nie jest aż tak bardzo popularny. Wyjątek stanowi kuchnia bawarska, w której stosuje się go przy wyrabianiu białych kiełbas.

• Najbardziej intensywny smak i aromat ma świeżo starta gałka. Wystarczy dodać odrobinę pod koniec gotowania.

• Natomiast gałka jest przyprawą dodawaną do różnego rodzaju mięs, kiełbas, pasztetów, a nawet ryb i owoców morza (np. małży i skorupiaków). Dopełnia smak jajek oraz niektórych warzyw (np. kapusty, szpinaku, oberżyny, cebuli, fasoli). Gałka muszkatołowa to także nieodzowny składnik grzanego wina i ciast - szczególnie piernika. Można nią aromatyzować kompoty, poncze, a także kakao. Poza tym gałka muszkatołowa jest składnikiem mieszanki ziołowej o nazwie garam masala, w której można znaleźć także kmin rzymski, kolendrę, czarny pieprz, kardamon, liść laurowy, goździki, cynamon i chili. Można ją również znaleźć w marokańskiej mieszance przypraw Ras el Hanout i curry. Poza tym gałka muszkatołowa jest jednym ze składników indyjskiej herbaty Masala czaj.

• Uwaga. Gałka muszkatołowa może powodować alergię.