krzyżownica

     Krzyżownica należy do rodziny krzyżownicowatych (około 500 gatunków). Można je spotkać na całym świecie, przy czym najbardziej znane to krzyżownica zwyczajna, cienkolistna, mirtolistna, gorzkawa i wirginijska. Roślina ta rośnie także w Polsce. Tutaj możemy wyróżnić 4 gatunki, tj. krzyżownica zwyczajna, czubata, krzyżownica górska i gorzkawa. 

    Jest to roślina, którą wykorzystuje się zarówno w ziołolecznictwie, jak i kosmetyce czy przemyśle. Przykładowo, gatunki krzyżownicy, które wykazują właściwości lecznice to krzyżownica cienkolistna, mirtolistna, zwyczajna i wirginijska gorzkawa. 

• krzyżownica cienkolistna

- ma wysoką zawartość saponin i żywic

- działa moczopędnie, pobudza układ trawienny do pracy, ułatwia trawienie tłuszczów

- stosowana zewnętrznie dobrze wpływa na skórę poprawiając jej stan i oczyszczając, wykazuje też działanie nabłyszczające i wspomagające procesy regeneracji skóry i naskórka w przebiegu stanów zapalnych

• krzyżownica gorzkawa

- zazwyczaj występuje na terenie Szwajcarii, rzadko można ją spotkać w Polsce

- wspomaga wydzielanie żółci i soku żołądkowego, stymuluje trawienie, pobudza perystaltykę przewodu pokarmowego, jak również reguluje rytm wypróżnień, przyspiesza przemianę materii, a u niektórych osób może nawet działać przeczyszczająco

- ponadto hamuje rozwój bakterii i grzybów, ułatwia oczyszczanie płuc i drzewa oskrzelowego z zalegającego tam śluzu, a także jest pomocna przy zapaleniu zatok

• krzyżownica mirtolistna

- pochodzi z Afryki Południowe

- w Afryce jest wykorzystywana do leczenia malarii, zapalenia oskrzeli, trądu, ukąszeń węży i reumatyzmu

- wykorzystuje się jej kwitnące gałązki i korzeń, które zawierają glikozydy saponinowe, kwas cynamonowy, flawonoidy i antocyjany

- wykazuje działanie przeciwzapalne, a w większych dawkach działa wymiotnie i przeczyszczająco

- składniki zawarte w ziele działają wykrztuśnie, sekretolitycznie, moczopędnie, przeciwzapalnie, antybakteryjnie i przeciwgrzybiczo

• krzyżownica wirginijska

- rośnie przede wszystkim w lesistych rejonach Ameryki Północnej

- z jej dobroczynnych właściwości korzystali już Indianie stosując ją jako remedium na ukąszenie węża oraz jako środek wykrztuśny

- obecnie jest ona stosowana wspomagająco przy leczeniu astmy, na przewlekłe zapalenie oskrzeli i koklusz

• krzyżownica zwyczajna i pospolita

- przypisuje się jej działanie wykrztuśne, moczopędne, przeciwzapalne, przeciwbólowe, napotne, przeciwgorączkowe oraz przeciwreumatyczne

- wzmaga wydalanie kwasu moczowego, wspomaga oczyszczanie dróg oddechowych z zalegającej w nich wydzieliny śluzowej i ropnej

- zwyczajna pobudza miesiączkowanie, a także hamuje rozwój drożdżaków z rodzaju Candida i Cryptococcus

- zazwyczaj z krzyżownicy zwyczajnej przygotowuje się napary (z ziela) lub odwary

- iście krzyżownicy zwyczajnej wykorzystywane były jako substytut herbaty, w tym także do fałszowania herbaty zielonej